W połowie października większość właścicieli domów wchodzi na strych z dwóch powodów: żeby sprawdzić, czy po letnich burzach nic nie przecieka, i żeby pochować tam rzeczy na zimę. Przy okazji wychodzi na jaw, że jedyne światło pod dachem to żarówka na kablu przeciągniętym kiedyś przez otwór w stropie, a do rynien, które co roku zarastają lodem, nie dochodzi żaden przewód. To dobry moment, żeby uporządkować instalację pod dachem, zanim temperatura spadnie poniżej zera i praca na zimnym poddaszu stanie się nieprzyjemna.

Prąd w przestrzeni dachowej ma swoje specyficzne warunki: duże wahania temperatury, kurz, drewnianą konstrukcję, gryzonie i ptaki, a przy okapie także wodę. Dlatego to, co w salonie przeszłoby bez problemu, na strychu bywa ryzykowne.

Strych to nie piwnica, czyli czym różni się prąd pod dachem

Poddasze nieużytkowe latem nagrzewa się pod pokryciem do temperatur znacznie wyższych niż w pomieszczeniach mieszkalnych, a zimą bywa tam niewiele cieplej niż na zewnątrz. Izolacja przewodów starzeje się w takich warunkach szybciej, a połączenia skręcane i owinięte taśmą luzują się od cyklicznego rozszerzania i kurczenia. Do tego dochodzi drewno więźby, wełna mineralna i folia wstępnego krycia, czyli materiały, przy których iskrzące połączenie jest szczególnie niebezpieczne. Przewodów nie układa się więc luzem na wełnie ani nie przybija gwoździami do krokwi. Prowadzi się je po stałych trasach, z dala od miejsc, po których się chodzi, i w osłonach, które chronią je przed uszkodzeniem mechanicznym i zwierzętami. Przejścia przez strop i ścianę szczytową wykonuje się w rurkach osłonowych, a każde rozgałęzienie zamyka w puszce, do której jest dostęp. Obwód strychu najlepiej wydzielić osobno w rozdzielnicy, z wyłącznikiem różnicowoprądowym, żeby w razie problemu dało się go odłączyć bez gaszenia połowy domu.

Trasy przewodów na krokwiach i jętkach

Na drewnianej konstrukcji najprościej i najczytelniej prowadzić instalację w kanałach mocowanych do krokwi, jętek albo murłaty. Wiele osób szuka ich w sieci pod hasłem korytka kablowe pcv, i to rozsądny wybór na strych: kanał z tworzywa nie koroduje, jest lekki, daje się łatwo dociąć i zamknąć pokrywą, a przy kolejnych pracach dekarskich od razu widać, którędy biegnie przewód. Przy wyborze patrzy się na przekrój kanału z zapasem na dołożenie przewodu w przyszłości oraz na to, czy tworzywo jest samogasnące. Kanały montuje się tak, żeby nie kolidowały z pracami przy pokryciu i nie przechodziły przez miejsca, w których skrapla się wilgoć, na przykład pod nieszczelnym oknem dachowym albo przy kominie.

Na odcinkach przy murłacie i okapie warto zostawić przewodom odrobinę luzu, bo drewno pracuje sezonowo. Oprawy oświetleniowe na strych dobiera się o podwyższonym stopniu ochrony, odpornej na kurz i kondensację, a włącznik umieszcza przy wejściu, tak żeby nie trzeba było wchodzić w ciemność.

Kabel grzejny w rynnie i koszu dachowym

Sople i zatory lodowe w rynnach to nie tylko kwestia wyglądu. Lód potrafi rozsadzić hak rynnowy, a woda cofająca się spod zamarzniętego okapu wnika pod pokrycie. W miejscach szczególnie narażonych, czyli w koszach dachowych, przy rurach spustowych od strony północnej i nad wejściem do domu, montuje się samoregulujący kabel grzejny. Jego zasilanie trzeba jednak zaplanować tak samo starannie jak każdy inny obwód zewnętrzny.

Przewód zasilający kabel grzejny wyprowadza się zwykle przez strych do skrzynki przy okapie. Połączenia w tej skrzynce muszą być odporne na wilgoć i drgania, dlatego sprawdzają się tu zaciskowe złączki dźwigniowe zamiast skręcanych przewodów. Przy łączeniu przewodów miedzianych o różnych przekrojach wygodnie jest zastosować złączki Wago, pod warunkiem że ich wielkość odpowiada przekrojowi żył, a sama puszka ma odpowiedni stopień szczelności i jest zamontowana wejściami kablowymi w dół. Cały obwód grzewczy zabezpiecza się wyłącznikiem różnicowoprądowym, a sterowanie najlepiej oprzeć na czujniku temperatury i wilgoci, żeby kabel nie grzał niepotrzebnie w suche, mroźne dni.

Pomiar przed uruchomieniem, a nie po pierwszej awarii

Zanim nowy obwód na strychu albo w rynnach zostanie włączony na stałe, trzeba go sprawdzić. Elektryk wykonujący prace mierzy rezystancję izolacji, ciągłość przewodu ochronnego i skuteczność ochrony przeciwporażeniowej, a wyniki zapisuje w protokole. Przy kablu grzejnym ważne jest też porównanie zmierzonej rezystancji z wartością podaną przez producenta, bo pokazuje to, czy kabel nie został uszkodzony podczas montażu.

Do codziennych kontroli przydaje się dobry miernik uniwersalny. W rozmowach instalatorów i w wyszukiwarce często pada po prostu fluke multimetr, bo przyrządy tej marki są w branży rozpowszechnione. Niezależnie od producenta przy wyborze patrzy się na kategorię pomiarową, która mówi, w jakim miejscu instalacji można bezpiecznie mierzyć, na pomiar wartości skutecznej prawdziwej przy obciążeniach nieliniowych i na solidne przewody pomiarowe. Taki miernik pozwala szybko sprawdzić, czy napięcie dochodzi do skrzynki przy okapie i czy w obwodzie nie ma przerwy.

Kolejność prac na jesień

Najrozsądniej połączyć porządki elektryczne z jesiennym przeglądem dachu. Dekarz i elektryk mogą wtedy ustalić, gdzie wyjdzie przewód do rynien i jak go przeprowadzić przez pokrycie bez naruszania szczelności. Przydatna kolejność wygląda tak:

• przegląd pokrycia, obróbek blacharskich i rynien, wyczyszczenie ich z liści,
• wytyczenie tras przewodów na strychu i miejsca skrzynki przy okapie,
• montaż kanałów, puszek i opraw, potem ułożenie przewodów,
• montaż kabla grzejnego i czujnika, a na koniec pomiary i protokół.

Materiały instalacyjne, takie jak kanały, złączki, puszki hermetyczne, kable grzejne i mierniki, instalatorzy kompletują w hurtowniach elektrotechnicznych. W oddziałach Onninen można skonsultować dobór zabezpieczeń do obwodu grzewczego i wielkość złączek do konkretnych przekrojów przewodów.

Dobrze zaplanowany prąd pod dachem pracuje latami i nie przypomina o sobie w najzimniejszy dzień roku. Parametry kanałów kablowych, złączek i mierników oraz ich dostępność sprawdzisz na www.onninen.pl